Femrat kanë dhënë kontribut të rëndësishëm në studimin e filozofisë gjatë historisë që nga kohërat e lashta. Këto femra mund të mos jenë nderuar aq sa e meritonin gjatë kohës së tyre, por idetë e tyre siguruan bazë të rëndësishme për disiplinën. Nxjerrja në dritë e arritjeve të tyre ndihmon në përhapjen e ndërgjegjësimit për femrat në filozofi.
1. Susanne Langer
Susanne Langer (1895–1985) ishte një pioniere për femrat që aspironin për një karrierë akademike në filozofi. Ajo ishte një nga femrat e para që u njoh profesionalisht si një filozofe amerikane dhe arriti një karrierë akademike në filozofi. Langer është më e njohur për filozofitë e saj mbi ndikimet e mendjes dhe artit. Puna e saj rrotullohej rreth lidhjes midis ndërgjegjes dhe estetikës.
Ajo shkroi Filozofinë në një çelës të ri: Një studim në simbolikën e arsyes, ritit dhe artit. Puna hulumtoi procesin e krijimit të kuptimit në mendjen e njeriut. Libri i Langer-it eksploroi idenë se ekziston një nevojë njerëzore për të shpikur kuptimin dhe për të investuar kuptimin në botë. Libri gjithashtu eksploron rëndësinë dhe fuqinë e artit si një mënyrë dijeje, e ngjashme me shkencën. Langer e përshkruan artin si simbol i njohurive të drejtpërdrejta ose intuitive të modeleve të jetës që gjuha nuk mund t’i përcjellë.
2. Hypatia e Aleksandrisë
Hypatia ishte një nga femrat e para që studioi matematikën, astronominë dhe filozofinë. Ajo lindi rreth vitit 350 p.e.s. në Egjiptin e lashtë. Gjatë jetës së saj, femrat nuk u inkurajuan të ndiqnin akademinë. Megjithatë, babai i saj, një matematikan dhe filozof i respektuar, e lejoi atë të ndiqte mësimet e saj akademike. Më në fund, ajo u bë mësuese matematike, astronome dhe filozofe.
Prejardhja e saj në matematikë e çoi Hypatia-n drejt ideve të neoplatonizmit, një mënyrë e të menduarit e bazuar në idenë se njerëzit mësojnë gjithçka nga përvoja. Neoplatonistët besojnë se gjithçka vjen nga “një”. Ajo organizoi leksione që tërhoqën turma të mëdha publike. Puna dhe leksionet publike të Hypatia-s u vërtetuan njerëzve në atë kohë se femrat mund të kishin mendime njësoj si meshkujt. Puna e saj në astronomi dhe matematikë hapi rrugën për disa nga teoritë e avancuara të përdorura sot.
3. Hannah Arendt
Puna e Hannah Arendt ishte pjesërisht e frymëzuar nga rrënjët e saj. E lindur në vitin 1906, Arendt u rrit në Hannover Gjermani dhe Königsberg. Fillimisht ajo iku në Paris dhe më vonë në Shtetet e Bashkuara me burrin e saj. Duke marrë parasysh trazirat politike të jetës së saj të hershme.
Libri i Arendt Origjinat e totalitarizmit i dha asaj një reputacion si një mendimtare kryesore politike dhe filozofike. Në librin e saj, Arendt flet për mënyrën sesi totalitarizmi e vë theksin në lëvizjen e vazhdueshme, duke i hequr njerëzit lirinë e veprimit duke i bërë ata një dhëmbëz në një makinë më të madhe. Përmes analizës së saj, Arendt arrin në përfundimin se thelbi i totalitarizmit është terrori dhe qëllimi është eliminimi i spontanitetit, kontrolli më i mirë i njerëzve.
Mund të ju pëlqej dhe ky artikull: 5 Përgjigje filozofike për kuptimin e jetës!
4. Simone De Beauvoir
Simone de Beauvoir lindi në Paris në vitin 1908. Ajo ishte një nga filozofet dhe feministët më të shquar ekzistencialë. Libri i saj Seksi i Dytë i hapi rrugën feminizmit të valës së dytë. Deklarata e saj se shoqëria i trajtonte femrat si të dyta pas meshkujve ishte novator për njerëzit në atë kohë. Libri i saj gjithashtu eksploroi sesi femrat nuk lindin por socializohen për të qenë grua. Kjo ide është e ngjashme me dallimin e sotëm midis gjinisë dhe seksit.
Ndërsa Beauvoir është më e njohur për shkrimet e saj feministe, ajo dha një kontribut të rëndësishëm në etikën ekzistenciale. Në veprën e saj, Etika e Ambiguitetit, Beauvoir dënon atë që ajo e quan “fryma e seriozitetit”. Kjo është ideja që njerëzit identifikohen shumë lehtë me ide të caktuara, gjë që u kushton atyre lirinë dhe përgjegjësinë e tyre. Çështja e përgjegjësisë etike dhe detyrimeve morale që një individ ka ndaj vetes dhe individëve të tjerë preokupoi pjesën më të madhe të punës së Beauvoir-it.
Eseja e Beauvoir-it Pyrrhus et Cinéas iu afrua çështjes së përgjegjësisë etike. Eseja ishte një hetim mbi motivet dhe veprimet e njerëzve, duke u fokusuar në pyetjen se pse njerëzit duhet të veprojnë. Ishte i lexuar mirë në atë kohë, sepse fliste për gjendjen e vështirë të Francës. Vendi i shkatërruar nga lufta po përpiqej të gjente një rrugëdalje nga tmerret dhe errësira e Luftës së Dytë Botërore. Temat e lirisë individuale dhe përgjegjësisë etike janë në të gjitha veprat e tjera të Beauvoir dhe janë koncepte thelbësore në ekzistencializëm.
5. Mary Wollstonecraft
Mary Wollstonecraft ishte një filozofe morale dhe politike nga vitet 1700. Ajo ishte një komentuese radikale e gjendjes së femrave në shoqërinë moderne dhe është një nga filozofet themeluese feministe. Libri i parë i Wollstonecraft ishte mbi edukimin e vajzave. Më pas, ajo shkroi për tema të ndryshme në politikë, histori dhe aspekte të ndryshme të filozofisë.
Libri më i famshëm i Wollstonecraft, A Vindication on The Rights of Women, argumenton se gratë nuk janë objektivisht inferiore ndaj burrave dhe ato duken se janë vetëm sepse u mungon arsimi. Në libër, Wollstonecraft sugjeron një shoqëri të bazuar në arsye dhe thotë se ne duhet t’i trajtojmë të gjithë si qenie racionale. Shkrimet e saj shkuan përtej kontributit të saj në feminizëm. Ajo gjithashtu shkroi shkëlqyeshëm për imagjinatën. Wollstonecraft e pa imagjinatën si portën e lirisë.
Burimi: worldatlas.com
