Në mënyrë që një vendbanim të konsiderohet “më i vjetër”, së pari duhet të dihet se kur është bërë “qytet”. Kjo është një çështje e debatit në qarqet akademike. A do ta bazojmë në fillimin e tregtisë apo ndërtimit? Edhe pse ka shumë vendbanime të lashta në botë, numri i qyteteve që ekzistojnë ende si pjesë e botës moderne është shumë i vogël. Cili nga këto pak qytete është më i vjetër?
Fayoum – Egjipt
I themeluar në jugperëndim të Memfisit dhe në brigjet e Nilit në vitin 4000 p.e.s., Krokodilopolis, i njohur si Shedet nga Egjiptianët, Fayoum i sotëm, është ndoshta qyteti më i vjetër në këtë gjeografi. Fayoum, i cili është 6000 vjet i vjetër, është një nga qytetet historike më të vjetra dhe të banuara vazhdimisht në botë.
Fayuom është i famshëm për portretet e mumjes nga periudha romake, të cilat janë bërë për të vdekurit e komunitetit egjiptian në atë kohë. Qyteti është shumë afër piramidave Lehin dhe Hawara. Sot, ka shumë banja të mëdha, xhami dhe pazare në Fayoum.
Varanasi – Indi
Varanasi njihet si qyteti i Zotit Shiva Vishwanat (hyjnia mbrojtëse e Varanasit). I shenjtë për hindusët dhe budistët, Gange shtrihet në bregun perëndimor të Varanasit. Shkencëtarët besojnë se qyteti është 3000 vjet i vjetër, por sipas legjendës, ai u themelua nga perëndia hindu Shiva 5000 vjet më parë.
Plovdid – Bullgari
Vendbanimi i parë në qytet daton në 4000 p.e.s. Plovdiv, qyteti i dytë më i madh në Bullgari, ishte një nga qytetet më të rëndësishme të romakëve në Thrakë. Qyteti ishte gjithashtu një pikë kontrolli e rëndësishme midis bullgarëve dhe bizantinëve. Qyteti u bë një qytet bullgar në vitin 1344 si rezultat i bastisjeve të kalorësve kryqtarë. Qyteti ishte një qytet osman midis 1364 dhe 1885. Sot, Plovdiv vazhdon të jetë një qendër e madhe kulturore dhe përmban shumë rrënoja historike.
Jericho – Palestine
Jericho është një qytet që ka qenë i banuar vazhdimisht që nga viti 9000 p.e.s. Qyteti, ku arkeologët kanë zbuluar 20 vendbanime që datojnë 11,000 vjet më parë, ndodhet pranë lumit Jordan. Sot, rreth 20,000 njerëz jetojnë në qytet në bregun perëndimor të lumit.
Biblos – Liban
Biblos është një qytet port i lashtë fenikas që ndodhet në veri të Bejrutit, Liban. Historia e qytetit, emri aktual arab i të cilit është Jbail, nuk dihet saktësisht, por daton 7000 vjet më parë. Qyteti dikur quhej Gubla dhe më vonë Gebal. Byblos është emri i dhënë nga grekët që importuan papirus nga qyteti. Tërheqjet kryesore të qytetit janë tempujt fenikas, kështjella e Byblos, kisha e Gjon Pagëzorit e ndërtuar gjatë kryqëzatave në shekullin e 12-të dhe muret e qytetit nga Mesjeta.
Damask – Siri
Besohet se është themeluar në vitin 4300 p.e.s. Damasku është kryeqyteti i Sirisë. Ai u bë një vendbanim i rëndësishëm me ardhjen e Arameanëve. Prej tyre ka mbetur rrjeti i kanaleve, i cili është paraardhësi i rrjetit të ujit që qyteti përdor edhe sot. Qyteti, i cili gjithashtu u pushtua nga Aleksandri i Madh, u vu nën sundimin romak, arab dhe osman që atëherë.
Halep – Siri
Halepi, historia e të cilit daton në 4300 p.e.s., mbeti nën kontrollin e hititëve deri në vitin 800 p.e.s. Më pas qyteti ra në duart e asirianëve, grekëve dhe persëve përkatësisht. Qyteti, i cili më vonë u pushtua nga Perandoria Romake, ra gjithashtu nën sundimin bizantin dhe arab. Perandoria Mongole dhe Osmane gjithashtu sunduan qytetin.
Mund të ju pëlqej dhe ky artikull: Udhëtim në kryeqytetet e kafesë
Susa – Iran
Vendbanimet e para në qytet datojnë në vitin 4200 p.e.s. Qyteti ishte kryeqyteti i Perandorisë Elamite përpara se asirianët të tërhiqeshin. Rrethimi i qytetit nga Perandoria Akamenide, shteti pers, u shkrua si një dramë tragjedie nga Eskili. Emri aktual i qytetit është Shush, me një popullsi prej 65 mijë banorësh.
Sidon – Liban
Vendbanimi i parë në qytet daton në 4000 p.e.s. Qyteti i Sidonit, i vendosur 40 km në jug të Bejrutit, është qyteti më i rëndësishëm dhe më i vjetër i fenikasve. Qyteti ishte qyteti më i rëndësishëm në perandorinë e madhe mesdhetare të fenikasve. Në vitin 333 p.e.s, qyteti u pushtua nga Aleksandri i Madh.
Gaziantep – Turqi
Dülük, një qytet antik i vendosur në Gaziantep, është qyteti më i vjetër i banuar ende në Turqi. Historia e Gaziantepit, e vendosur në rajonin e Anadollit Juglindor, daton që nga Hitetë. Qyteti u themelua në vitin 3650 p.e.s. Në këtë qytet u gjetën objekte nga epoka e bakrit dhe veprimet më të vjetra matematikore të njohura. Gjatë gjithë historisë, Dülük ndërroi duart midis Hititëve, Medëve, Asirianëve, Persianëve dhe Aleksandrit të Madh. Edhe pse nuk dihet saktësisht se kur është ndërtuar, Kalaja e Gaziantepit, e cila u riparua nga bizantinët në shekullin e VI, ndodhet në qendër të qytetit. Në brendësi të kalasë ka edhe mozaikë të periudhës romake.
Bejrut – Liban
Vendbanimi i parë në qytet daton në vitin 3000 p.e.s. Edhe pse Bejruti është kryeqyteti i Libanit, ai është gjithashtu në një vend qendror kulturor, administrativ dhe ekonomik. Bejruti ka një sfond historik shumë të vjetër që daton 5000 vjet më parë. Gjatë gërmimeve të kryera në qytet, u zbuluan artefakte historike nga fenikasit, helenët, romakët dhe osmanët. Këto monumente historike tërhoqën shumë turistë para luftës civile në Liban.
Burimi: howstuffworks.com
