Të dhënat e mëposhtme shqyrtojnë disa nga luftërat dhe konfliktet më të gjata në historinë e dokumentuar. Për të kuptuar tensionet bashkëkohore, duhet të shqyrtohet se kush i nisi këto konflikte historike, pse filluan, efektet dhe ndoshta më e rëndësishmja, kur përfunduan këto luftëra shekullore.
Rikonkuista – 781 Vjet
Rekonkuista ishte një luftë e gjatë e zhvilluar nga forcat spanjolle dhe portugeze kundër sundimtarëve myslimanë të Gadishullit Iberik. Konflikti filloi rreth vitit 711 kur një ushtri islamike-berbere kaloi Ngushticën e Gjibraltarit. Forcat hynë në Spanjë dhe Portugali, dhe deri në vitin 718 ata kontrolluan pjesën më të madhe të Iberisë.
Mbretëritë e krishtera ranë nën fuqinë e Kalifatit të Kordobanit derisa kalifi u shpërbë në shekullin e 11-të. Pas kësaj pike, mbretëritë e krishtera u ringjallën ngadalë dhe filluan të dominojnë gadishullin. Në vitin 1492, Granada në Andaluzinë jugore të sotme ra në duart e Ferdinandit II dhe Isabellës I. Kjo disfatë shënoi fundin e një prej luftërave më të gjata të regjistruara.
Luftërat Romako-Gjermanike – 708 Vjet
Luftërat Romake-Gjermanike ishin një seri konfliktesh që zgjatën 708 vjet, nga viti 113 p.e.s. deri në vitin 596 të erës sonë. Kjo përplasje midis dy qytetërimeve rezultoi në zhvendosjen e Perandorisë Romake dhe rajoneve gjermanike nga shekulli i 2-të p.e.s. deri në shekullin e 10-të të erës sonë. Megjithëse pati shumë beteja dhe aleanca gjatë këtyre shekujve, një ngjarje e rëndësishme ishte humbja në vitin 476 e Romulus Augustit ndaj Odoakerit. Kjo betejë shënoi fundin zyrtar të Perandorisë Romake Perëndimore.
Luftërat Anglo-Franceze – 706 Vjet
Luftërat Anglo-Franceze ishin një seri konfliktesh të zhvilluara për 706 vjet. Filluan në vitin 1109 dhe vazhduan deri në humbjen e dytë të Napoleonit në vitin 1815. Në atë pikë, Perandoria e Napoleonit iu nënshtrua forcës së kombinuar të Evropës. Luftërat Anglo-Franceze u zhvilluan kryesisht për kontrollin mbi tokat franceze dhe përfshinin beteja të shquara si Agincourt, Crecy dhe Waterloo.
Luftërat Anglo-Franceze patën gjithashtu pasoja të gjera përtej Evropës, duke luajtur një rol thelbësor në formimin e kolonive të pavarura jashtë shtetit. Për shembull, Franca siguroi burime kritike për Shtetet e Bashkuara në Revolucionin Amerikan të vitit 1775. Është interesante se, ndërsa pati shumë konflikte midis Francës dhe Anglisë gjatë kësaj periudhe, ato nuk ishin të vazhdueshme.
Luftërat Romako-Persiane – 681 Vjet
Luftërat filluan në mesin e shekullit të 1-rë p.e.s. dhe nuk përfunduan deri në vitin 628 të e.s., duke zgjatur plot 681 vjet. Luftërat filluan me një negociatë të dështuar për një aleancë midis Mithridates II dhe Lucius Cornelius Sulla. Gjatë këtyre luftërave, pati periudha kur të dyja palët arritën fitore të rëndësishme mbi njëra-tjetrën. Më në fund, Perandori Romak Lindor Herakli dhe vëllai i tij Theodore arritën t’i jepnin goditje fatale Perandorisë Persiane.
Mund të ju pëlqej dhe ky artikull: Luftërat më të përgjakshme të shekullit 21
Luftërat Bizantine-Bullgare – 675 Vjet
Luftërat Bizantine-Bullgare ishin një seri konfliktesh që u zhvilluan për 675 vjet midis Perandorisë Romake Lindore (Bizantine) dhe Bullgarisë. Luftërat filluan kur Khan Asparuh udhëhoqi popullin e tij, bullgarët, përtej lumit Danub në territorin bizantin në vitin 680 të erës sonë dhe themeloi mbretërinë e tyre. Megjithëse Perandoria Bullgare dhe sukseset e saj përbënin një kërcënim të rëndësishëm për sovranitetin e Bizantit, gjatë gjithë konfliktit shekullor, të dy perandoritë arritën një nivel të caktuar paqeje dhe sigurie duke nënshkruar traktate dhe armëpushime afatgjata. Lufta e fundit e serisë i solli fitoren Bullgarisë në vitin 1355 të erës sonë, duke çuar përfundimisht në pushtimin osman, dhe kjo shënoi fundin për të dy perandoritë.
Kryqëzatat – 604 Vjet
Kryqëzatat ishin një seri luftërash fetare të sanksionuara nga Kisha Latine midis viteve 1095 dhe 1699 të erës sonë. Gjatë kësaj periudhe, ushtritë nga mbretëritë e krishtera evropiane u përpoqën të pushtonin tokat e kontrolluara nga myslimanët. Përveç kësaj, Evropa e krishterë dëshironte të rimerrte ose të mbronte Mbretërinë e Jerusalemit nga sundimi islamik.
Konfliktet Marokeno-Portugeze – 354 Vjet
Konfliktet marokeno-portugeze zgjatën nga viti 1415 deri në vitin 1769. Ky konflikt filloi kur forcat portugeze pushtuan Ceutën në vitin 1415 dhe u përpoqën të pushtonin qytete të tjera bregdetare si Tanxheri dhe Azemmour. Në përgjigje, marokenët luftuan nën sundimin e shumë sulltanëve.
Portugalia arriti të merrte disa fortesa përgjatë vijës bregdetare marokene. Megjithatë, Mbreti Sebastian i Portugalisë vdiq në betejë dhe gjatë 190 viteve të ardhshme, çdo pikëmbështetje portugeze u braktis. Kjo periudhë paqeje relative vazhdoi derisa Portugalia tërhoqi përfundimisht forcat e saj nga territori maroken në vitin 1769.
Luftërat Ruso-Turke – 350 Vjet
Luftërat ruso-turke ishin një seri prej 12 konfliktesh midis Perandorisë Ruse dhe Perandorisë Osmane që zgjatën nga viti 1568 deri në vitin 1918. Gjatë kësaj periudhe, të dy perandoritë luftuan disa beteja, kryesisht për kontrollin e vendeve fetare në Tokën e Shenjtë, aksesin në Detin e Zi dhe territoret në Evropën Lindore dhe Kaukaz. Në vitin 1569, sulltani osman Selim II u përpoq t’i shtynte rusët nga Vollga e poshtme duke dërguar një ekspeditë ushtarake në Astrakhan. Ky ishte konflikti më i hershëm midis osmanëve dhe rusëve. Më pas, ndodhën përleshje të shumta për zona të tilla si Krimea.
Konflikti tjetër i madh ndodhi në vitin 1828 kur Rusia i shpalli luftë Turqisë për përfshirjen e saj në lëvizjen e pavarësisë së Greqisë. Ky përshkallëzim më vonë u zgjerua në Rumani dhe Bullgari, duke çuar në fitime të mëtejshme territoriale për Rusinë. Më vonë, gjatë Luftës së Parë Botërore, Rusia bashkoi forcat me Britaninë kundër Gjermanisë dhe aleatëve të saj. Një ndër aleatët ishte Turqia. Rusia mori një fitore vendimtare mealeatët e saj në Traktatin e Brest-Litovsk në vitin 1918, i cili i dha fund zyrtarisht të gjitha armiqësive.
Burimi: worldatlas.com
