A keni menduar ndonjëherë se si lindi muzika? Si e zbuluan muzikën paraardhësit tanë duke jetuar në kushte shumë të vështira nëpër shpella? A krijuan njerëzit e hershëm ritme muzikore duke goditur objekte, apo përdorën tingujt e tyre? A përdornin instrumente? Për t’iu përgjigjur të gjitha këtyre pyetjeve, duhet të kthehemi 43,000 vjet më parë.
Periudha parahistorike
Kur bëhet fjalë për të kënduarit, zhvillimi dhe evolucioni i fiziologjisë njerëzore del në pah. Sepse për të kënduar, njerëzit duhet të jenë në gjendje të kontrollojnë zërin e tyre. Kur ekzaminohen mbetjet e kafkës dhe nofullës së paraardhësve tanë, shihet se ata kishin anatominë që mund të këndonte afërsisht 1 milion vjet më parë. Pra, a mund të pranojmë që kënga e parë është kënduar 1 milion vjet më parë? Nuk është e mundur të jepet një përgjigje përfundimtare për këtë pyetje. Nuk ka asnjë provë për këtë. Nëse muzika është tingulli që përcjell emocione, mund të themi se ato ndoshta mbajnë ritme të vogla. Megjithatë, nuk mund të bëhet një gjykim përfundimtar për këtë temë.
Instrumenti i parë
Kur flasim për historinë e muzikës, pyetja që na vjen menjëherë në mendje është kur u shpik instrumenti i parë. Në vitin 2008, arkeologët zbuluan flauta primitive të bëra nga kocka dhe fildishi që datojnë 43,000 vjet më parë në një shpellë në Gjermaninë jugore. Ky flaut ka një grykë në formë V dhe një strukturë me pesë vrima. Flautat më të buta të bëra prej druri u zbuluan në Irlandë në 2004. Nga ana tjetër, ka disa dëshmi se rreth 12,000 vjet më parë, njerëzit lëshonin tinguj duke goditur muret e shpellave dhe stalaktitet. Këto instrumente muzikore mund të kenë dalë për qëllime argëtimi ose komunikimi.
Muzikë antike
Zbulimi i parë i madh në muzikë ndodhi në periudhën e njohur si epoka e “muzikës antike”. Shkencëtarët thonë se kënga e parë e zbuluar i përkiste sumerëve. Kjo këngë, e cila është saktësisht 3400 vjeçare, është shkruar në një tabletë të gjetur në qytetin antik të Ugarit në vitet 1950. E konsideruar si melodia më e vjetër në botë, kjo këngë quhet Himni Hurrian Nr. 6. Në vitin 1972, Anne Draffkorn Kilmer e përshtati këtë këngë në linjën diatonike me shtatë nota që përdorim sot në botën moderne.
Greqia e lashtë
Muzika kishte një vend të rëndësishëm në shoqërinë e lashtë greke. Muzika bëhej jo vetëm për qëllime argëtimi, por edhe për nevoja shpirtërore. Ndër instrumentet e njohura në Greqinë e lashtë ishin aulos me dy trupa, lira, një instrument me tela dhe një lloj i veçantë i quajtur kitara. Në të njëjtën kohë, muzika ishte një pjesë e rëndësishme e edukimit. Muzika përfshihej edhe në edukimin e djemve mbi moshën gjashtë vjeç. Të gjitha poezitë e poetëve të periudhës u kompozuan dhe u kënduan në shfaqje të mëdha që përfshinin vallëzimin. Megjithatë, dihet se muzika luhej në argëtime dhe ceremoni masive. Megjithatë, studiuesit nuk pajtohen se si ishte saktësisht muzika e lashtë greke.
Roma e lashtë
Tradita muzikore e Romës bazohej kryesisht në muzikën e lashtë greke. Muzika, e cila luajti një rol të rëndësishëm në shumë fusha të jetës, luhej në amfiteatro dhe ode. Instrumentet e quajtura tuba dhe cornu u përdorën në ushtrinë romake. Në shumicën e ceremonive fetare, muzika shoqërohej me instrumente bucina dhe lituus.
Mund të ju pëlqej dhe ky artikull: Një jetë kushtuar muzikës: Wolfgang Amadeus Mozart
Egjipti i lashtë
Egjipti i lashtë ka një të kaluar interesante kur bëhet fjalë për historinë e muzikës. Ne mund të kuptojmë se sa e rëndësishme ishte muzika në shoqërinë egjiptiane nga qindra instrumente të zbuluara si rezultat i studimeve arkeologjike dhe pikturave në muret e tempujve. Mirëpo, në këto vizatime shihen edhe femra duke kënduar e kërcyer. Në Egjiptin e lashtë, luajtja e instrumenteve praktikohej nga gratë dhe jo nga burrat. Flautat, harpat dhe instrumentet me goditje ishin ndër instrumentet kryesore të përdorura. Në Egjiptin e lashtë, besohej gjithashtu se muzika shëronte të sëmurët. Për këtë arsye, muzika shoqëronte lutjet në tempuj gjatë gjithë ditës.
Periudha sumere dhe hitite
Në kohët e lashta përdoreshin më së shumti instrumentet muzikore si flauti dhe harpa. Shumë shembuj të këtyre instrumenteve, të cilat u përdorën gjithashtu në shoqëritë hitite dhe sumere, kanë mbijetuar deri në ditët e sotme. Ka tekste dhe vizatime që tregojnë se muzikantë profesionistë merrnin pjesë në ceremonitë e pallateve dhe fetare në atë kohë.
Muzika në shoqëritë e hershme aziatike
Në shoqëritë e Lindjes së Largët, muzika ishte zhvilluar tradicionalisht krahas ceremonive fetare dhe narrativave shoqërore. Konfuci shtoi muzikën në themelin e një universi të përsosur. Ai e shihte muzikën dhe shtetin si reflektim të njëri-tjetrit. Për shembull, ai mendonte se vetëm njerëzit me shije superiore në muzikë ishin gati të sundonin një shtet. Ai e shihte muzikën si një pasqyrë të vërtetë të karakterit. Nga ana tjetër, muzika luhej edhe për meditim. Për këtë arsye, në Kinën e Lashtë u zhvillua muzika e qetë dhe relaksuese. Guqin (Oin – Yaoqin), një instrument shumë i lashtë me tela i njohur si instrumenti i të urtëve, ishte një instrument muzikor shumë i përshtatshëm për këtë. Të luash guqin besohej të ishte shumë e dobishme për zhvillimin personal.
Muzikë mesjetare
Muzika e Mesjetës së Hershme pa dyshim kishte karakteristika të gjithanshme. Megjithatë, shembujt më të gjallë që kanë mbijetuar deri në ditët e sotme ishin muzika liturgjike e Kishës Katolike Romake, e quajtur këngë gregoriane. Meqenëse Papa Gregori I ishte edhe kompozitor, emri i tij u vendos në repertorin muzikor. Përveç muzikës fetare, u shfaq tradita muzikore e bardëve dhe udhëtarëve të quajtur troubadours, trouvères dhe minnesänger. Pas shekullit të 14-të filluan të përdoren forma të rregulluara si baladat dhe rondot. Kompozitorët më të famshëm të periudhës ishin Guillaume de Machaut dhe Francesco Landini. Organi, flauti, këmbanat, cembalet dhe boritë ishin ndër instrumentet më të përdorura.
Muzika e rilindjes
Periudha e Rilindjes ka një vend të veçantë në historinë e muzikës. Megjithatë, ndryshe nga piktura, Rilindja e muzikës filloi në Belgjikë, Holandë dhe Francë, jo në Itali. Kjo periudhë u shënua nga stili i kompozitorëve Burgundianë, i quajtur shkolla franko-flamande. Kompozitorët më të njohur të këtij stili muzikor, në të cilin dolën në pah polifonia dhe melodizmi, ishin Antoine Busnois, Guillaume Dufay dhe Gilles Binchois. Pas shekullit të 15-të, kompozitorët në tokat flamande filluan të përhapen drejt Evropës Jugore. Ata morën me vete stilin e tyre polifonik në Evropën Jugore. Me shpikjen e shtypshkronjës, stilet muzikore arritën shpejt në të gjitha anët e botës. Të çliruar nga kufizimet e traditave muzikore mesjetare, kompozitorët e Rilindjes hapën një rrugë të re përpara. Josquin des Prez la gjurmë në periudhën e Rilindjes si një mjeshtër i madh i muzikës polifonike. Më vonë, Palestrina, Thomas Tallis dhe William Byrd prodhuan vepra unike.
Muzikë e periudhës baroke
Kompozitorët më të famshëm të muzikës klasike perëndimore kanë lindur në periudhën barok (1600 – 1700). Gjithashtu gjatë kësaj periudhe ndodhën disa nga zhvillimet më të rëndësishme muzikore dhe instrumentale. G.F. Handel, Bach, Vivaldi dhe Purcell janë ndër emrat e shquar të kësaj periudhe.
Periudha klasike
Shpikja e pianos është një nga risitë që shënoi kjo periudhë. Një tjetër gjë që e bën të veçantë periudhën është se simfonia filloi të përhapet. Muzio Clementi, Joseph Haydn, Cristoph Willibald Gluck, Wolfgang Amadeus Mozart janë ndër emrat më produktivë të muzikës klasike perëndimore.
Periudha romantike
Kur flasim për historinë e muzikës, ndoshta shumica prej nesh mendojnë për Beethoven. Në të vërtetë, falë gjeniut dhe talentit të jashtëzakonshëm të Beethoven-it, epoka klasike po përfundon dhe një epokë e re po fillon. Në periudhën romantike që filloi me Beethoven, modelet e muzikës fjalë për fjalë po prisheshin. Tani, muzika po largohet nga dominimi i kishave dhe pallateve dhe po arrin tek njerëzit. Robert Schumann, Frederic Chopin, Guiseppe Verdi dhe Franz Schubert janë ndër emrat që lanë gjurmë në këtë periudhë.
Periudha moderne
Në periudhën moderne, artistë si Edward Elgar dhe Gustav Mahler, të cilët ndoqën gjurmët e periudhës romantike, prodhuan vepra madhështore. Në të njëjtën kohë, ka artistë që krijuan stilin e tyre në periudhën moderne, si Maurice Ravel.
Burimi: Study.com
