Orizi nuk është vetëm një ushqim, është gjithashtu një trashëgimi kulturore, ekonomike dhe shkencore. Me mbi 120,000 lloje, mijëra vjet histori, orizi shkon shumë më tej se të qenit një nga ushqimet më të konsumuara në botë.
1. Një nga kulturat bujqësore më të vjetra në histori
Orizi njihet si një nga kulturat bujqësore më të vjetra në historinë e njerëzimit. Gjetjet arkeologjike zbulojnë se orizi është kultivuar në Kinë afërsisht 9,000 vjet më parë. I kultivuar për herë të parë nga komunitetet neolitike rreth lumit Jangce, orizi përfundimisht u përhap në të gjithë Azinë.
2. Afrika ka llojin e vet të orizit
Shumë njerëz mendojnë se orizi e ka origjinën vetëm në Azi. Megjithatë, në Afrikë, afërsisht 3,000 vjet më parë, një lloj orizi krejtësisht i ndryshëm i quajtur Oryza glaberrima u zbut nga një specie e egër lokale. Ky lloj ishte më rezistent ndaj klimës dhe sëmundjeve të rajonit.
3. Pse kultivohet nën ujë?
Orizi në fakt nuk kërkon shumë ujë. Megjithatë, arsyeja kryesore për ta rritur atë në fushat e përmbytura është parandalimi i barërave të këqija dhe dëmtuesve. Ndërsa orizi mund të tolerojë ujin, shumë barëra të këqija mbyten. Kjo metodë siguron mbrojtje natyrore bujqësore.
Mund të ju pëlqej dhe ky artikull: Cilat ushqime dhe pije nuk duhen konsumuar me stomak bosh?
4. Orizi si Monedhë në Japoni
Në Japoninë feudale, orizi ishte një masë vlere, duke zëvendësuar paratë. Një njësi matëse e quajtur “koku” përfaqësonte sasinë e orizit që një person do të hante në një vit. Madje edhe taksat dhe pagat llogariteshin në koku.
5. Mbi 120,000 Varietete
Ekzistojnë mbi 120,000 lloje orizi në të gjithë botën. Ekzistojnë nënlloje të shumta, duke përfshirë orizin me kokërr të gjatë, të mesëm dhe të shkurtër, si dhe orizin kafe, të bardhë, basmati dhe ngjitës. Çdo varietet ka shijen, strukturën dhe vlerën e vet unike ushqyese.
6. Orizi si Material Ndërtimi
Gjatë Dinastisë Ming, pjesë të Murit të Madh të Kinës u ndërtuan me një përzierje të qullit të orizit dhe gëlqeres. Orizi ngjitës e bëri llaçin e murit rezistent ndaj ujit, duke e ndihmuar atë të qëndronte për mijëra vjet.
7. Përdoret në kujdesin e lëkurës për shekuj me radhë
Gratë japoneze përdornin ujin e orizit për të ushqyer lëkurën dhe flokët e tyre. Sot, produktet e kujdesit me bazë orizi janë bërë një industri multi-miliardë dollarëshe.
8. Gjurmët e orizit në markat e makinave
Honda do të thotë “fushë kryesore orizi”, ndërsa Toyota do të thotë “fushë e bukur orizi”. Emri Toyota u ndryshua për lehtësinë e drejtshkrimit dhe numrin me fat të tetë goditjeve të furçës.
9. Arti bëhet në fushat e orizit
Arti i fushës së orizit (arti tambo), i cili filloi në fshatin Inakadate, Japoni, përfshin mbjelljen e varieteteve të ndryshme të orizit me ngjyra në modele specifike për të krijuar pamje gjigante.
Kjo traditë, e cila filloi në vitin 1993, është evoluar në një ngjarje kulturore që tërheq turistë. Sot, piktura gjigante të orizit me tema të ndryshme ekspozohen në rajone të ndryshme të Japonisë çdo vit.
Burimi: freerice.com
