Megjithëse Evropa përfaqëson vetëm rreth 8 për qind të masës tokësore të planetit, nga viti 1492 deri në vitin 1914, evropianët pushtuan ose kolonizuan më shumë se 80 për qind të të gjithë botës. Të qenit i dominuar për shekuj ka çuar në pabarazi të vazhdueshme dhe efekte afatgjata në shumë vende të dikurshme të kolonizuara, duke përfshirë varfërinë dhe rritjen e ngadaltë ekonomike.
Feja
Fushatat ushtarake me bazë fetare filluan që në vitin 1095 me kryqëzatat. Përhapja e krishterimit ishte më pas një faktor kryesor motivues për eksplorimin evropian shekuj më vonë. Në të vërtetë, Vatikani urdhëroi spanjollët me dekret të konvertonin popullsinë indigjene në katolicizëm.
Më pas, francezët filluan fushata të ngjashme në Amerikën e Veriut në mesin e viteve 1600. Misionarët e krishterë u përfshinë gjithashtu shumë në Përpjekjet për Afrikën në vitet 1800. Ndërsa disa udhëtuan drejt kontinentit sepse besonin sinqerisht në shpëtimin nëpërmjet konvertimit, shumë fuqi evropiane i përdorën këta misionarë si një udhërrëfyes për të vendosur baza në Afrikë. Me pak fjalë, feja ishte një nga arsyet pse Europa kolonizoi pjesën më të madhe të botës.
Ekonomia
Ekonomia është një tjetër arsye pse evropianët kanë okupuar kaq shumë vende. Qëllimi dytësor i kolonizatorëve spanjollë ishte të siguronin depozita ari dhe argjendi në të gjithë Amerikën e Jugut, Amerikën Qendrore dhe Meksikën. Kolonizimi gjithashtu mundësoi krijimin e rrugëve tregtare nga Amerika në Evropë.
Më pas, francezët dhe britanikët u përfshinë në tregtinë e leshit të Amerikës së Veriut në vitet 1600. Tregtia transatlantike e skllevërve filloi në vitet 1500. Evropianët blenë ose kapën afrikanë dhe i transportuan në Amerikë. Megjithatë, në vend që të jetë një përpjekje e thjeshtë ekonomike, kjo praktikë prek një arsye tjetër për kolonizimin evropian, racizmin.
Mund të ju pëlqej dhe ky artikull: Eksploruesit më të rëndësishëm në historinë botërore
Racizmi
Gjatë viteve 1800, besimi në epërsinë e supozuar të justifikuar empirikisht të racave të veçanta ndaj të tjerëve, u shfaq si një forcë e fuqishme midis elitave evropiane. Racizmi shkencor më pas u bë një justifikim për kolonializmin. Për shembull, një pjesë kyçe e projektit kolonial francez të shekullit të 19-të në Afrikë ishte “misioni qytetërues”.
Edhe pas Luftës së Parë Botërore, me nocionet e vetëvendosjes që dominojnë tashmë marrëdhëniet ndërkombëtare, kolonializmi vazhdoi. Në të vërtetë, Lidhja e Kombeve diktoi se disa rajone, si ish-Perandoria Osmane, nuk ishin gati për vetëvendosje. Prandaj, fuqitë evropiane mbikëqyrën një pjesë të këtyre rajoneve për t’i udhëhequr ato drejt pavarësisë. Të njohura si mandatet e Lidhjes së Kombeve, ato në thelb qeveriseshin si koloni.
Gjeografia
Një nga arsyet më të mëdha pse Evropa kolonizoi kaq shumë botën është gjeografia. Pozicioni i tyre u dha atyre një avantazh të dukshëm ndaj kontinenteve si Afrika, Amerika e Veriut, Amerika e Jugut dhe Australia.
Sëmundjet
Gjatë kolonizimit të Amerikës, sëmundjet evropiane vranë rreth 90% të popullsisë indigjene. Megjithatë, kjo nuk shpjegon pse sëmundjet vendase në Amerikën e Veriut nuk vranë një numër të barabartë evropianësh. Jared Diamond hipotezoi se shumica e sëmundjeve evropiane u zhvilluan në mjedise urbane me popullsi të dendur. Ai gjithashtu thekson se shumë evropianë jetonin në afërsi të kafshëve të zbutura, duke lejuar që sëmundjet e kafshëve të infektonin njerëzit.
Faktorë të tillë rezultuan në patogjenë më të rrezikshëm në Evropë sesa në Amerikë, duke çuar në epidemi. Më pas, evropianët që mbijetuan u dhanë imunitet natyror pasardhësve të tyre. E gjithë kjo nënkuptonte se evropianët ishin imun ndaj shumë më tepër sëmundjeve sesa popullsitë indigjene, duke e bërë kolonizimin e Amerikës Veriore dhe Jugore shumë më të lehtë për shkak të fatit të plotë biologjik.
Burimi: worldatlas.com
