Ekonomia e globalizuar e sotme në fakt u formësua nga gjurmët e lëna nga mallrat që udhëtuan nëpër botë për shekuj me radhë. Disa produkte vetëm përshpejtuan ngritjen e perandorive, ndërsa të tjera ndezën garën për kolonizim. Ja mallrat tregtare që dikur formësuan ekonominë dhe historitë e tyre…
1. Guano
Guano, heroi i padukshëm i bujqësisë së shekullit të 19-të, një pleh i pasur i bërë nga jashtëqitjet e zogjve dhe lakuriqëve të natës, praktikisht transformoi ekonominë botërore. Përmbajtja e tij e lartë e azotit dhe fosforit revolucionarizoi produktivitetin bujqësor. Vendet madje konkurruan për burimet e guano-s për të fituar qasje në tokë pjellore. Ishujt Chincha të Perusë ishin për këtë arsye në qendër të kësaj gare ndërkombëtare. Megjithëse plehrat moderne kanë zëvendësuar guano-n sot, të dish se bota dikur rrotullohej rreth jashtëqitjeve të zogjve është një nga faktet më absurde të historisë.
2. Vaji i Balenës
Në epokën para-industriale, vaji i balenës, shtylla kurrizore e ndriçimit dhe lubrifikimit të makinave, ishte aq i vlefshëm në shekujt 18 dhe 19 saqë oqeanet u bënë një vend gjuetie. Përpara shpikjes së llambave, dritat e rrugëve që ndriçonin netët e qytetit funksiononin me vaj balene. Ditët e para të motorëve me avull vareshin gjithashtu nga ky vaj. Kërkesa ishte aq e madhe sa popullatat e balenave ranë në mënyrë të rrezikshme dhe shumë specie u sollën në prag të zhdukjes. Vaji i balenave, me ndikimet e tij mjedisore, ishte një demonstrim dramatik i asaj që njerëzimi ishte i gatshëm të sakrifikonte “për hir të energjisë”.
3. Kripa
E quajtur dikur “ari i bardhë”, kripa formoi bazën e pasurisë së perandorive gjatë gjithë historisë. Ajo u bë një nga elementët më kritikë të mbijetesës, duke qenë e vetmja mënyrë për të ruajtur ushqimin. Madje dihet se legjionet romake ndonjëherë paguheshin me kripë. Rrugët e gjera tregtare nga Afrika në Azi u formuan nga kripa; disa qytete u themeluan vetëm për të qenë pranë depozitave të kripës. Edhe pse mund të duket si një domosdoshmëri e zakonshme ushqimore sot, kripa ishte shtylla kurrizore ekonomike e historisë njerëzore.
4. Ambergris
Ambridge, i nxjerrë nga sistemet tretëse të balenave, konsiderohej një thesar më i vlefshëm se xhevahiret. Një nga fiksuesit më të rëndësishëm në industrinë e parfumeve, aftësia e tij për të ruajtur aromën për një kohë të gjatë e bëri atë një simbol të luksit. Rrallësia e ambergrisit dhe fakti që gjetja e tij ishte tërësisht çështje rastësie e bënë atë një nga mallrat tregtare më mistike në histori. Një copë ambergrisi e nxjerrë në breg mund ta bënte menjëherë një peshkatar ose fshatar të pasur.
Mund të ju pëlqej dhe ky artikull: Qytetërime të kohëve të lashta që u zhdukën në mënyrë misterioze
5. Lëkurat e kastorëve
Lëkurat e kastorëve ishin një nga produktet që formësuan veçanërisht eksplorimin dhe kolonizimin e Amerikës së Veriut. Kërkesa shpërtheu në shekujt 17 dhe 18 kur ato u bënë një material i domosdoshëm për modën e kapelave në Evropë. Kjo kërkesë i shtyu fuqitë evropiane të krijonin rrjete tregtare me popujt indigjenë dhe më pas të zgjeronin territoret e tyre përmes këtyre rrjeteve. Rënia e popullatës së kastorëve për shkak të gjuetisë së tepërt nxori në pah koston ekologjike të kësaj tregtie.
6. Blloqe akulli
Në epokën para-elektrike, akulli ishte një madh pothuajse i mrekullueshëm për njerëzit që jetonin në rajonet tropikale. Në shekullin e 19-të, blloqe gjigante akulli të prera nga Anglia e Re transportoheshin me anije në Karaibe, Indi dhe madje edhe në Australi. Kjo tregti nuk ishte vetëm një luks për të pasurit. Duke ndryshuar metodat e ruajtjes së ushqimit, ajo ndikoi gjithashtu në shëndet dhe zakonet tregtare. Është e habitshme të mendosh se komoditeti i një frigoriferi me prekjen e një butoni dikur krijoi një industri globale.
7. Opiumi
Një nga mallrat më të diskutueshme tregtare në historinë botërore, opiumi shkaktoi një luftë për pushtet ekonomik që kulmoi në Luftërat e Opiumit midis Britanisë dhe Kinës në shekullin e 19-të. Efektet e tij narkotike që shkaktonin varësi shkaktuan probleme të mëdha sociale në shoqërinë kineze, ndërsa ishte një burim i madh të ardhurash për tregtarët britanikë. Si rezultat, Kina pagoi një çmim të lartë ekonomikisht dhe politikisht. Opiumi u bë shembulli më i mprehtë se si një mall tregtar mund të trondisë politikën ndërkombëtare.
8. Bima e Indigos
Indigo, bima e ngjyrosjes blu, ishte qendrore në industrinë tekstile për shekuj me radhë. I kultivuar veçanërisht në koloni, indigo u bë një nga rezultatet ekonomike të obsesionit të Evropës me pëlhurat blu. Përhershmëria dhe ngjyra e gjallë e blusë e bënë indigon të domosdoshme për tekstilet luksoze. Tregtia e kësaj bime çoi në krijimin e plantacioneve të gjera, shfrytëzimin e punës dhe formësimin e strukturave ekonomike të kolonive.
Burimi: thecollector.com
