Koha është e rëndësishme për të gjithë ne në çdo moment të caktuar. Për shembull, një takim i humbur, një autobus i vonuar, një intervistë pune në të cilën nuk mund të arrijmë në kohë ose një takim që fillon herët mund të ndryshojë në mënyrë të paparashikueshme të gjithë jetën tonë. Për fat të mirë, ekzistojnë alarmet! Por si zgjoheshin njerëzit në kohën kur nuk egzistonin telefonat?
1. Uji
Shumë kohë më parë, uji kishte një funksion për të zgjuar njerëzit! Njerëzit në të kaluarën, duke mos pasur sisteme alarmi, veçanërisht ata që kishin nevojë të zgjoheshin herët, pinin sa më shumë ujë të ishte e mundur para se të flinin. Kjo siguronte që ata të zgjoheshin të paktën afër kohës së tyre të planifikuar të zgjimit.
Nga ana tjetër, disa pretendime sugjerojnë se tradita e “pirjes së ujit si orë alarmi” e ka origjinën midis fiseve amerikane vendase që donin të ishin të përgatitura për bastisjet e armikut dhe të zgjoheshin herët.
2. Clepsydra – Ora e Ujit
Njerëzit në kohët e lashta nuk kishin sisteme alarmi në kuptimin modern për t’i ndihmuar të zgjoheshin. Megjithatë, ata nuk ishin krejtësisht të panjohur me konceptin e një ore alarmi. Në fakt, një lloj ore uji e quajtur Clepsydra u përdor mijëra vjet më parë.
Edhe pse kjo orë mekanike më e vjetër në botë shërbente si një kohëmatës dhe jo si orë alarmi. Ngjashëm me orët me rërë të sotme, Clepsydra kishte një sistem funksional që lejonte që lëngu brenda të transferohej në dhoma të ndryshme. Përfundimi i shkëmbimit të lëngjeve midis rezervuarëve nënkuptonte fundin e kohës së paracaktuar. Kjo bëri të mundur shndërrimin e kohës në një koncept të matshëm.
3. Vendet e Adhurimit
Sigurisht, para shpikjes së orëve me zile, ishte shumë më e vështirë për njerëzit të zgjoheshin në një kohë të paracaktuar sesa është tani. Megjithatë, kishte gjëra që ata përdornin për t’u zgjuar herët në mëngjes dhe për të filluar ditën në kohën e duhur. Vendet e adhurimit shërbenin si një lloj ore me zile.
Thirrja e mëngjesit për lutje nga xhamitë në rajonet myslimane i informonte njerëzit se kishte filluar një ditë e re dhe se ata duhet të zgjoheshin. Në të kaluarën, gjumi i të krishterëve ndërpritej nga kambanat e kishave…
Mund të ju pëlqej dhe ky artikull: Qytetërime të kohëve të lashta që u zhdukën në mënyrë misterioze
4. Knocker-Ups
Knocker-ups është emri i dhënë njerëzve që ushtrojnë një profesion veçanërisht të zakonshëm në Angli. Është e mundur t’i përshkruash këta njerëz si një lloj “zgjuesi”. Sepse këta individë do të arrinin në shtëpitë e klientëve të tyre në kohën e kërkuar dhe, derisa klientët të zgjoheshin, ata do të trokisnin në dritare ose dyer me shkopinj druri.
Gjatë Revolucionit Industrial, rëndësia e zgjimit herët u rrit, dhe kompanitë e mëdha, të patolerueshme ndaj punonjësve të tyre që vonoheshin edhe një minutë për në fabrikë, punësuan shumë fishkëllima…
5. Fishkëllimat e Fabrikës
Gjatë Revolucionit Industrial, fabrikat që filluan të operonin me dritën e parë të ditës përdornin fishkëllima të fuqishme të fabrikës për të zgjuar punëtorët e tyre që jetonin në afërsi dhe për t’u siguruar që ata fillonin punën në kohë. Fishkëllimat e fabrikës ishin ndër mekanizmat më efektivë të orës me zile të së kaluarës së afërt…
6. Orët me zile
Një nga gjërat që njerëzit kanë përdorur gjatë gjithë historisë për t’u zgjuar janë, sigurisht, orët me zile! Megjithatë, ishte e nevojshme të pritej deri në fund të viteve 1700 që të përdorej kjo pajisje e vlefshme…
Ora e parë me zile u shpik në vitin 1787 nga oratori dhe shpikësi amerikan Levi Hutchins. Një mekanizëm ingranazhesh dhe një zile e vogël e vendosur brenda një kutie të vogël të bërë nga druri i pishës ishin shembulli i parë i orëve me zile në kuptimin modern. Megjithatë, kjo pajisje e vlefshme e shpikur nga Hutchins mund të binte vetëm në orën 4:00 të mëngjesit!
Burimi: mentalfloss.com
