Ecja në gjumë, e njohur zyrtarisht si somnambulizëm, është një çrregullim sjelljeje që fillon gjatë gjumit të thellë dhe rezulton në ecje ose kryerjen e sjelljeve të tjera komplekse ndërsa jeni ende në gjumë. Është më e zakonshme tek fëmijët sesa tek të rriturit dhe ka më shumë gjasa të ndodhë nëse një person ka një histori familjare të kësaj gjendjeje.
A është ecja në gjumë një çrregullim i gjumit?
Ecja në gjumë është një lloj çrregullimi i gjumit i njohur si parasomni. Parasomnitë janë sjellje anormale gjatë gjumit. Në fakt, parasomnitë shtrihen në një kufi midis gjumit dhe zgjimit.
Parasomnitë mund të kategorizohen bazuar në pjesën e ciklit të gjumit gjatë së cilës ndodhin. Ecja në gjumë ndodh gjatë gjumit jo-REM (NREM). Ajo ndodhë zakonisht në fazën 3 të ciklit të gjumit, e cila njihet edhe si gjumë i thellë. Së bashku me parasomnitë e tjera si të folurit në gjumë, zgjimet konfuze dhe makthet e gjumit, ecja në gjumë klasifikohet si një çrregullim i zgjimit NREM.
Cilat janë simptomat e ecjes në gjumë?
Është e rëndësishme të kuptohet se ecja në gjumë nuk kufizohet vetëm në ecje. Episodet e ecjes në gjumë mund të përfshijnë veprime të ndryshme të thjeshta ose komplekse. Këto mund të zgjasin nga disa sekonda deri në gjysmë ore. Sjelljet mund të jenë të dhunshme ose mund të jenë më komplekse.
- • Ecje ose vrapim
- • Sy të hapur, të qelqtë me një shprehje bosh në fytyrë
- • Të folurit minimalisht reagues ose jokoherent
- • Veprime rutinë, si veshja ose zhvendosja e mobiljeve
- • Angazhimi në sjellje seksuale (seksomnia)
- • Urinimi në vende të papërshtatshme
Një simptomë kyçe e ecjes në gjumë është se personi nuk mban mend gjë kur zgjohet. Për këtë arsye, ata mësojnë për ecjen e tyre në gjumë nga një anëtar i familjes ose shok shtëpie. Një element tjetër i zakonshëm i parasomnive NREM është se ato zakonisht ndodhin gjatë gjysmës së parë të natës.
Cilat janë rreziqet e ecjes në gjumë?
Ecja në gjumë mund të ketë pasoja serioze shëndetësore. Dëmtimi mund të ndodhë nëse një person pengohet dhe bie ose përplaset me diçka gjatë ecjes. Trajtimi i gabuar i objekteve të mprehta ose përpjekja për të drejtuar një makinë gjatë një episodi mund të jetë kërcënuese për jetën. Sjellja e dhunshme mund të shkaktojë dëm për personin që ecën në gjumë ose të tjerët.
Veprimet gjatë episodeve të ecjes në gjumë mund të sjellin siklet. Për shembull, një person mund të ndihet i turpëruar për sjelljen seksuale eksplicite, shpërthimet agresive ose urinimin në vendin e gabuar.
Studimet kanë zbuluar se njerëzit që ecin në gjumë kanë nivele më të larta të përgjumjes së tepërt gjatë ditës.
Përveç kësaj, ecja në gjumë mund të ketë pasoja për një partner në shtrat, shokë dhome dhe/ose shokë shtëpie. Episodet mund të shkaktojnë ndërprerje të gjumit të tyre dhe ato mund të ndikohen negativisht nga sjellja e një personi gjatë episodeve.
Cilat janë shkaqet e ecjes në gjumë?
Ekspertët e gjumit besojnë se ecja në gjumë zakonisht ndodh kur një person është në një fazë gjumi të thellë. Faktorë të ndryshëm ndikojnë në gjasat e këtij lloj zgjimi të pjesshëm.
Gjenetika dhe historia familjare: Studimet tregojnë një model të qartë në të cilin disa njerëz janë të predispozuar gjenetikisht për ecje në gjumë. Rreth 22% e fëmijëve, prindërit e të cilëve nuk kanë histori të ecjes në gjumë, do ta përjetojnë këtë gjendje. Në të kundërt, 47% e fëmijëve ecin në gjumë nëse njëri prind ka histori të saj. 61% e fëmijëve ecin në gjumë nëse të dy prindërit e kanë.
Privimi nga gjumi: Mungesa e gjumit është lidhur me një rrezik të lartë të ecjes në gjumë. Mund të jetë për shkak të kohës së kaluar më shumë në gjumë të thellë pas një periudhe privimi nga gjumi.
Disa ilaçe: Ilaçet me efekt qetësues mund t’i shtyjnë njerëzit në një lloj gjumi që rrit shanset e tyre për të pasur një episod të ecjes në gjumë.
Alkooli: Pirja e alkoolit në mbrëmje mund të krijojë paqëndrueshmëri në fazat e gjumit dhe mund të rrisë rrezikun e ecjes në gjumë.
Dëmtimi i trurit: Gjendje që ndikojnë në tru, duke përfshirë ënjtjen e trurit (encefaliti).
Ethe: Tek fëmijët, është zbuluar se ethet e bëjnë ecjen në gjumë më të mundshme.
Apnea obstruktive e gjumit (OSA): OSA është një çrregullim i gjumit në të cilin bllokohen rrugët e frymëmarrjes. Kështu ajo shkakton ndërprerje të shkurtra të frymëmarrjes gjatë gjumit. Këto pauza, të cilat mund të ndodhin dhjetëra herë gjatë natës, krijojnë ndërprerje të gjumit që mund të shkaktojnë ecje në gjumë.
Stresi: Lloje të ndryshme stresi mund të ndikojnë në gjumë. Stresi mund të jetë fizik, siç është dhimbja, ose emocional. Disa lloje stresi mund të lidhen me shqetësimin ose ndryshimin siç është kur udhëtoni dhe flini në një vend të panjohur.
Burimi: sleepfoundation.com
