Everesti, i cili ka një bukuri të jashtëzakonshme, është mali më i lartë në botë. Duke qenë kështu, mijëra apo edhe miliona njerëz shkojnë në malin Everest çdo vit. Veçanërisht alpinistët ëndërrojnë të arrijnë majën e malit më të lartë në botë. Megjithatë, ndonjëherë alpinistët humbasin jetën gjatë ngjitjes. Kjo e bën malin Everest një vend të frikshëm dhe interesant.
Ku është mali Everest dhe si të arrini atje?
Everesti, mali më i lartë në botë mbi nivelin e detit, është 8848 metra i lartë. Ndodhet në Himalajet, në kufirin Kinë-Nepal, në afërsisht 28 gradë gjerësi veriore dhe 87 gradë gjatësi lindore. Është e mundur të shkosh në Everest përmes Lhasës dhe Katmandu. Kur të shkoni në Katmandu, mund të arrini në anën veriore të malit. Për të shkuar në Everest nëpërmjet Lhasës, së pari duhet të shkoni në Lhasa përmes qyteteve të tilla si Xian, Shangai, Pekini dhe Chengdu. Më pas mund të arrini në Everest duke marrë autobusin nga Lhasa.
Nga vjen emri i malit më të lartë në botë?
Pas George Everest, Drejtori i Përgjithshëm i Kadastrës së administratës koloniale britanike në Indi, Andrew Waugh e zëvendësoi atë. Waugh paraqiti një propozim në Shoqërinë Mbretërore Gjeografike të Londrës, duke sugjeruar që mali të quhej Everest dhe propozimi u pranua. Edhe pse ky propozim u kundërshtua shumë herë, emri i malit më të lartë në botë u quajt Everest në 1865. Kështu, emri Everest filloi të përdoret në të gjithë botën.
Formimi dhe tiparet e malit Everest
Formimi i Himalajeve të Mëdha filloi me ngjeshjen e pellgjeve sedimentare gjeologjike të shkaktuara nga konvergjenca e nënkontinentit Indian dhe rrafshnaltës tibetiane në episodin e Miocenit (rreth 26-27 milion vjet më parë). Në fazat vijuese, pelena Katmandu dhe Khumbu u ngjeshën dhe u zhvendosën lart, duke u palosur mbi njëra-tjetrën dhe duke formuar një varg malor primitiv. Rritja me shumicë e tokës në veri e rriti lartësinë e rajonit. Me ripalosjen e pelenave, i gjithë rajoni u mbulua me një shtresë të re dhe mali Everest u shfaq gjatë fazës Mahabarat të Episodit të Pleistocenit (rreth 2.5 milionë vjet më parë).
Hulumtimet e kryera që nga viti 1990 tregojnë se mali Everest po lëviz disa centimetra drejt verilindjes dhe rritet 1-2 centimetra çdo vit. Duke marrë parasysh këtë informacion, të gjithë ata që ngjiten në Everest ngjiten në lartësi të ndryshme.
Everesti përbëhet nga shtresa të panumërta shkëmbore. Shkembinjte ne pjeset e poshtme te malit perbehen nga rreshpe metamorfike dhe gneiss me granit magmatik ne maje. Në pjesët e sipërme ka shkëmbinj sedimentarë. Nën piramidën e majës ka gur gëlqeror të quajtur brezi i verdhë.
Mund të ju pëlqej dhe ky artikull: Mali Etna: Vullkani më aktiv në Evropë
Klima e Everestit
Mali Everest, mali më i lartë në botë, kalon dy të tretat e troposferës dhe arrin në shtresat e sipërme ku oksigjeni është i pakët. Mungesa e oksigjenit, erërat e forta që arrijnë shpejtësinë deri në 100 kilometra në orë dhe temperaturat e ftohta ekstreme që ndonjëherë bien deri në -70 gradë nuk lejojnë asnjë kafshë apo bimë të jetojë në shpatet e sipërme. Koha më e ftohtë në Everest është janari. Temperaturat këtë muaj variojnë nga -36 deri në -60 gradë. Gjatë ditës së korrikut, temperatura është rreth -19 gradë.
Ngjitja e parë e suksesshme në Everest
Në vitin 1953, dy ekipe u formuan nën udhëheqjen e John Hunt me mbështetjen e Shoqërisë Mbretërore Gjeografike Britanike. Ekipi i parë përfshinte Tom Bourdillon dhe Charles Evans. Edhe pse ky ekip, i cili përdorte një sistem të mbyllur oksigjeni, arriti në majën jugore më 26 maj, ata duhej të ktheheshin përpara se të përfundonin fazën e fundit të ngjitjes për shkak të ngrirjes së sistemit të mbyllur të oksigjenit të zhvilluar nga babai i Bourdillon.
Ekipi i dytë përfshinte Edmund Hillary, Tenzing Norgay dhe Ang Nyima. Edmund Hillary dhe Tenzing Norgay, nga ky ekip duke përdorur një sistem të hapur oksigjeni, arritën majën e Everestit në orën 11:30 më 29 maj. Ang Nyima ndaloi ngjitjen në 8510 metra dhe filloi të zbriste përsëri. Një nga fazat më sfiduese të ngjitjes në Everest sot quhet Hillary Step në kujtim të Edmund Hillary.
Sa ditë duhen për tu ngjitur në Everest?
Një person që dëshiron të ngjitet në Everest i duhen afërsisht 60 ditë. Ky udhëtim sfidues kërkon 19 ditë për të shkuar në kampin bazë të Everestit dhe për tu kthyer. Ngjitja nga kampi në majën e malit kërkon afërsisht 40 ditë. Më shumë se 4000 njerëz janë ngjitur me sukses në malin Everest gjatë historisë.
Apa Sherpa dhe Phurba Tashi Sherpa ndajnë rekordin për ngjitjen e Everestit. Kjo dyshe arriti të ngjitej në majën e Everestit 21 herë.
Sa njerëz vdiqën në malin Everest?
Më shumë se 200 alpinistë kanë humbur jetën në majën e Everestit që nga viti 1922. Trupat e shumicës së atyre që vdiqën besohet se janë varrosur nën akull ose borë. Thuhet se arsyet më të mëdha të këtyre vdekjeve janë kushtet e vështira të motit dhe mungesa e përvojës.
Burimi: National Geographic
