Besimi se gratë jetojnë më gjatë se burrat nuk është më vetëm një vëzhgim popullor, por është bërë një fakt i mbështetur shkencërisht. Studimet globale tregojnë se jetëgjatësia mesatare e grave është afërsisht 8% më e gjatë se e burrave. Ky ndryshim rrjedh jo vetëm nga faktorët gjenetikë, por edhe nga stili i jetës, rolet shoqërore dhe faktorët psikologjikë. Le të shqyrtojmë arsyet që fshihen pas këtij ndryshimi.
Avantazhi Biologjik: Fuqia e Kromozomit X
Një nga faktorët më themelorë që kontribuojnë në jetëgjatësinë më të madhe të grave janë avantazhet e tyre biologjike. Hulumtimet tregojnë se dy kromozomet X që gratë posedojnë veprojnë si një lloj “sistemi rezervë” kundër sëmundjeve gjenetike.
Sipas Prof. Eileen M. Crimmins dhe ekipit të saj në Universitetin e Kalifornisë Jugore (Shkolla e Gerontologjisë USC Davis), kur ndodh një mutacion në njërin kromozom X tek gratë, kromozomi tjetër X mund të kompensojë. Meqenëse burrat kanë vetëm një kromozom X, mutacione të tilla mund të kenë një ndikim të drejtpërdrejtë.
Për më tepër, trashëgimia e mitokondrive nga nëna mund të çojë në akumulimin e mutacioneve të dëmshme që përshpejtojnë plakjen tek burrat. Kjo i predispozon burrat të plaken biologjikisht më herët.
Sistem imunitar dhe ekuilibër hormonal më i fortë
Gratë në përgjithësi kanë një sistem imunitar më të fortë. Kjo i bën ato më rezistente ndaj infeksioneve, sëmundjeve të zemrës dhe disa llojeve të kancerit. Estrogjeni, një hormon që gjendet tek gratë, zvogëlon rrezikun e sëmundjeve kardiovaskulare duke siguruar mbrojtje vaskulare dhe efekte antioksiduese. Në të kundërt, testosteroni tek burrat mund të ndikojë negativisht në shëndetin kardiovaskular. Për më tepër, rreziku i presionit të lartë të gjakut, kolesterolit dhe atakut në zemër është shumë më i zakonshëm tek burrat.
Rolet sociale dhe sjelljet shëndetësore
Gratë në përgjithësi janë më të vetëdijshme dhe proaktive për shëndetin e tyre. Ato kanë më shumë gjasa sesa burrat të ndjekin kontrolle të rregullta, t’i kushtojnë vëmendje dietës së tyre dhe të ushtrojnë.
Në të kundërt, burrat shpesh i neglizhojnë problemet shëndetësore ose i shtyjnë ato, duke i parë ato si “të parëndësishme”. Në shumë shoqëri, burrat mund të përjetojnë probleme shëndetësore në një moshë më të hershme sepse punojnë në profesione fizikisht më të rrezikshme dhe angazhohen në aktivitete më të rrezikshme.
Dallimet psikologjike dhe sociale
Normat shoqërore i inkurajojnë burrat të shtypin emocionet e tyre dhe të “duken të fortë”. Megjithatë, kjo mund të çojë në akumulimin e problemeve të tilla si stresi, ankthi dhe depresioni në planin afatgjatë.
Gratë në përgjithësi kanë rrjete më të gjera mbështetjeje sociale. Marrëdhëniet me familjen, miqtë dhe komunitetin rrisin aftësinë e tyre për t’u përballur me stresin. Këto lidhje shoqërore kanë efekte pozitive si në shëndetin mendor ashtu edhe në atë fizik.
Mund të ju pëlqej dhe ky artikull: 10 vendet ku përqindja e femrave është më e lartë se e meshkujve!
Ndikimi i stilit të jetës dhe zakoneve
Gratë kanë shkallë shumë më të ulëta të pirjes së duhanit dhe përdorimit të alkoolit sesa burrat. Theksi i tyre më i madh në të ushqyerit e shëndetshëm gjithashtu ofron përparësi në aspektin e kontrollit të peshës dhe shëndetit të përgjithshëm metabolik.
Për burrat, konsumi i tepërt i alkoolit, pirja e duhanit dhe zakonet e parregullta të të ngrënit janë ndër faktorët e rëndësishëm që shkurtojnë jetëgjatësinë.
Shpresë për të ardhmen: Ndërgjegjësimi po rritet
Në vitet e fundit, ndërgjegjësimi për shëndetin ka filluar të rritet tek burrat. Ndërgjegjësimi për ushtrime të rregullta, një dietë të ekuilibruar dhe mbështetje psikologjike po rritet. Ekspertët pohojnë se nëse ky trend vazhdon, hendeku i jetëgjatësisë midis burrave dhe grave mund të ngushtohet në vitet e ardhshme.
Zakonet e shëndetshme: Çelësi për një jetë më të gjatë
Shumë faktorë gjenetikë, hormonalë, socialë dhe psikologjikë kontribuojnë që gratë të jetojnë më gjatë se burrat. Megjithatë, ky model nuk është i përcaktuar në gur. Është e mundur që ky ndryshim të zvogëlohet nëse burrat i kushtojnë më shumë vëmendje shëndetit të tyre, marrin mbështetje emocionale dhe qëndrojnë larg zakoneve të rrezikshme.
Burimi: ourworldindata.org
