Imazhi i parë që i vjen në mendje një personi kur dëgjon fjalën “Vikingët” mund të jetë një burrë i gjatë, muskuloz, me mjekër të gërshetuar dhe një helmetë me brirë që çon një anije në një tokë të cilën ai do ta plaçkit. Megjithëse jo domosdoshmërisht larg realitetit, vikingët kanë shumë më tepër sesa ky imazh i qëndrueshëm. Populli dhe kultura vikinge kanë pasur një ndikim në mbarë botën dhe historitë e lidhura me ta janë shpesh plot me mite dhe imagjinatë.
Nga erdhën Vikingët?
Vikingët e kishin origjinën nga vendet skandinave të Norvegjisë, Danimarkës dhe Suedisë. Shpesh të përfaqësuar si “pushtues, grabitqarë ose barbarë”, vikingët filluan bastisjet kryesisht për të marrë burime. Termi “Viking” besohet të ketë ardhur nga fjala e vjetër norvegjeze “vikingr“, e cila i referohej një “sulmi pirate”. Me kalimin e kohës, vikingët krijuan rrjete tregtare, eksploruan territore të reja dhe ndikuan në kulturat e rajoneve ku u vendosën. Historianët i konsiderojnë vitet ndërmjet 800 dhe 1050 si epoka e vikingëve.
Varkat vikinge
Vikingët bënë udhëtime dhe fushata ushtarake, duke u përhapur nga origjina e tyre gjeografike drejt vendeve të largëta. Vendlindjet nga të cilat ata u larguan ishin kryesisht rurale dhe shumica e vikingëve e mbanin veten me aktivitete bujqësore ose peshkim. Vikingët mbahen mend për varkat e tyre të stilit të anijeve të gjata. Ato ishin krijuar për të lundruar nëpër ujëra në zonat bregdetare, si dhe në ujërat e brendshme.
Pse mësynë vikingët?
Vikingët bastisën për një sërë arsyesh të ndërlidhura, të nxitur nga faktorë ekonomikë, socialë, politikë dhe mjedisorë. Bastisja e parë e regjistruar ishte sulmi në Lindisfarne në vitin 793. Jo shumë kohë më pas, grupet e bastisjes u përhapën në Skoci, Irlandë dhe Francë. Fillimisht, këto bastisje ishin të vogla dhe të parëndësishme; megjithatë, ato u rritën me kalimin e kohës. Për shembull, në Irlandë, pas krijimit të një porti, pjesë të Anglisë kaluan ngadalë nën kontrollin e vikingëve. Për 80 vjet, Anglia pa kontroll nga vikingët në Midlands dhe në pjesën veriore, ndërsa mbretërit e Wessex ruajtën kontrollin në jug dhe jug-perëndim.
Bastisjet e suksesshme u sollën nder dhe prestigj luftëtarëve vikingë. Udhëheqësit që udhëhoqën bastisje të suksesshme mund të rrisin statusin dhe ndikimin e tyre brenda komuniteteve të tyre. Për më tepër, bastisjet e vikingëve ishin shpesh pararendës i eksplorimit dhe vendbanimit.
Historianët vërejnë se ekspeditat dhe eksplorimet e vikingëve nuk ishin të kufizuara në kufijtë e Evropës Perëndimore. Duke lundruar në det dhe duke përdorur rrugë ujore, vikingët arritën të udhëtonin drejt Amerikës së Veriut në perëndim dhe Rusisë në lindje. Vikingët shkuan në Lapland në veri dhe në pjesët jugore, në botën e Mesdheut (Kostandinopojë) si dhe në Irak (Bagdad).
Luftëtarët e pamëshirshëm?
Vikingët shpesh portretizohen si luftëtarë të egër dhe të pamëshirshëm, por kjo nuk e përshkruan të gjithë historinë. Vikingët gjithashtu u vendosën në një mënyrë paqësore. Një vendbanim i tillë ishte në Islandë. Besohet se ndryshe nga natyra e dhunshme për të cilën njihen vikingët, epoka e vikingëve përfundimisht e ktheu Islandën në një vend me një sistem ligjor relativisht të zhvilluar. Përtej angazhimeve politike dhe ekonomike të vikingëve në Islandë, pati një shkëmbim kulturor. Edhe sot, mitologjia dhe folklori i Islandës flet për popullin norvegjez dhe vikingët.
Nuk ka dyshim se shumë kishin frikë nga vikingët dhe madje i përbuznin ata, siç tregojnë historitë e vendeve ku bastisjet dhe vendbanimet. Sidoqoftë, vikingët nuk ishin gjithmonë pushtues të frikshëm. Vikingët nuk lanë shumë prova të shkruara vetë, por poezia, arkeologjia, traktatet, si dhe shkrimet e njerëzve në Evropë dhe Azi me të cilët ata takuan na japin një pamje më të qartë për vikingët. Siç sugjerojnë këto burime, vikingët ishin gjithashtu tregtarë dhe zejtarë përveç se ishin ndërtues të aftë të varkave. Ndërsa disa vikingë bënin punime metalike dhe gdhendje druri, disa tregtonin për argjend, erëza, mëndafsh, verë, bizhuteri qelqi dhe qeramikë të cilat përfundimisht do t’i merrnin në shtëpitë e tyre.
Burimi: worldatlas.com
