Ky artikul është më shumë sesa një hetim historik, është një kërkim për të kuptuar elementët themelorë të filozofisë perëndimore dhe për të vlerësuar provat e ekzistencës së këtyre filozofëve në sfondin e të dhënave historike dhe kërkimeve shkencore.
Sokrati: Filozofi enigmatik
Sokrati (470-399 p.e.s.), i konsideruar shpesh si babai i filozofisë perëndimore, mbetet një figurë enigmatike kryesisht sepse nuk la të dhëna të shkruara. Kuptimi ynë për jetën dhe filozofinë e tij vjen kryesisht nga rrëfimet e studentëve të tij.Këta studentë janë Platoni dhe Ksenofoni. Sokrati jetoi në Athinë gjatë një periudhe të trazuar të shënuar nga konflikte politike dhe ndryshime shoqërore.
Metoda filozofike e Sokratit karakterizohet nga një formë dialogu argumentues që stimulon të menduarit kritik. Teknika e tij e pyetjeve synonte të ekspozonte kontradiktat në mendimet e bashkëbiseduesve të tij.
Kontributet e tij më të njohura përfshijnë konceptin e ironisë sokratike, theksin e tij në etikë dhe idenë e shpirtit, dhe besimin e tij në rëndësinë e vetëdijes. Ndryshe nga paraardhësit e tij, Sokrati e zhvendosi fokusin e filozofisë në gjendjen njerëzore dhe filozofinë morale.
Pavarësisht mungesës së shkrimeve të tij, veçanërisht në dialogët e Platonit, ofrojnë prova të konsiderueshme të ekzistencës së tij. Këto shkrime jo vetëm që e përjetësojnë metodën e tij të kërkimit, por pasqyrojnë edhe mjedisin socio-politik të Athinës.
Platoni: Themeluesi Vizionar i Akademisë
Platoni ishte i destinuar për një karrierë politike, por zgjodhi rrugën e filozofisë pasi u takua me Sokratin. Themelimi i Akademisë nga ana e tij, shënoi një moment të rëndësishëm në historinë arsimore dhe filozofike.
Kontributet e Platonit në filozofi janë të pafundme dhe të larmishme. Teoria e tij e Formave ose Ideve, është një nga idetë e tij më të thella. Në veprën e tij të famshme, “Republika”, Platoni eksploron tema të tilla si drejtësia, karakteristikat e një shoqërie ideale dhe roli i mbretit-filozof.
Ekzistenca e Platonit, ndryshe nga ajo e Sokratit, është e dokumentuar mirë. Themelimi i Akademisë dhe veprat e tij të bollshme ofrojnë prova të pranisë së tij historike, duke lënë pak hapësirë për dyshime rreth ekzistencës së tij.
Aristoteli: Polimati i Filozofisë Antike
Aristoteli (384-322 p.e.s.), është i njohur për ndjekjet e tij të gjera intelektuale. Kontributet e Aristotelit shtrihen në filozofi, shkencë, etikë, politikë dhe më shumë, duke e bërë atë një polimat të vërtetë.
Qasja e Aristotelit ndaj filozofisë dhe shkencës ishte dukshëm empirike, në kontrast me idealizmin e Platonit. Ai njihet si themeluesi i metodës shkencore përmes theksit të tij në vëzhgim dhe analizë. Veprat e tij, të tilla si “Etika e Nikomakeut”, “Politika” dhe “Metafizika”, kanë qenë themelore në formësimin e mendimit perëndimor.
Ekzistenca e Aristotelit është e dokumentuar mirë, jo vetëm përmes shkrimeve të tij të gjera, por edhe përmes rrëfimeve historike të jetës së tij. Ndryshe nga Sokrati, shkrimet personale të Aristotelit kanë mbijetuar, duke ofruar prova të drejtpërdrejta të pyetjeve dhe kontributeve të tij filozofike.
Provat historike të ekzistencës së Aristotelit, pohojnë fuqimisht vendin e tij në histori si një figurë e vërtetë.
Burimi: worldatlas.com
