Klasicizmi është një lëvizje arti që u shfaq me efektet e Rilindjes dhe më së shumti pasqyrohet në veprat letrare. Lëvizja, e cila u shfaq si një reagim ndaj romantizmit, dallohet nga lëvizjet e tjera duke theksuar arsyen dhe përshkrimin. Klasicizmi, i cili i ka rrënjët nga aristokracia e Rilindjes, është i njohur për tërheqjen e audiencës elitare. Pra, si ndikoi klasicizmi në historinë e artit dhe cilët artistë zbritën në histori si përfaqësues të klasicizmit.
Çfarë është Klasicizmi?
Klasicizmi lindi në një proçes historik në të cilin filluan të zhvillohen botëkuptimet humaniste dhe u përjetuan lëvizjet e reformës dhe të rilindjes. Qasja “Unë mendoj prandaj jam” e filozofit të famshëm francez Rene Descartes ishte shumë efektive në formimin e sfondit intelektual që përgatiti kushtet e lindjes së klasicizmit. Mbizotëronte ideja se njerëzimi dhe arti mund të zhvillohen vetëm me fuqinë e mendimit. Bazuar në këtë ide, ndër elementët bazë të klasicizmit dolën në pah fisnikëria, sensi i përbashkët dhe racionaliteti, harmonia, çiltërsia, kufizimi, universaliteti, idealizmi, ekuilibri, moderimi, bukuria dhe madhështia. Që një vepër të konsiderohej brenda lëvizjes së klasicizmit, duhej të kishte këto veçori.
Si filloi klasicizmi?
Poeti francez Nicolas Boileau-Despréaux është themeluesi i lëvizjes së artit të klasicizmit. I konsideruar si një nga pionierët më të rëndësishëm të letërsisë klasike poeti përcaktoi rregullat e lëvizjes së poezisë klasike. Poeti, i cili me veprat e tij ndikoi edhe në Letërsinë Angleze, shkroi edhe drama dhe kritika. Libri i tij “Arti i Poezisë”, i cili konsiderohet si vepra e tij më e rëndësishme, u botua në vitin 1674 dhe u përkthye në 20 gjuhë.
Klasicizmi në letërsi
Në trendin ku përvetësohet kuptimi i “arti është për artin”, artistët kanë fshehur personalitetin e tyre në vepra. Gjatë krijimit të llojeve klasike dhe të pandryshueshme në vepra, mjedisit fizik dhe social nuk iu kushtua rëndësi sepse u theksua se ai ishte i ndryshueshëm. Ndërsa gjuha e përdorur preferohet si gjuha e elitës, rrëfimi është i pa zbukuruar dhe i thjeshtë. Montaigne, La Fontaine, Racine, Corneille, Moliere, Boileau, Fenelon, Madame de la Fayette, La Bruyere dhe Bossuet mund të citohen si pionierë dhe përfaqësues të rëndësishëm të klasicizmit në letërsinë botërore.
Klasicizmi në teatër
Klasicizmi në teatër u zhvillua nga dramaturgët francezë të shekullit të 17-të. Ata u bazuan në idenë e unitetit të kohës, vendit dhe veprimit që gjendet në Poetikën e Aristotelit. Me idenë e unitetit të kohës, u referua nevoja që i gjithë veprimi i lojës të zhvillohet brenda një periudhe fiktive prej 24 orësh. Uniteti i tokës nënkuptonte që veprimi duhej të shpalosej në një vend. Uniteti i veprimit, nga ana tjetër, nënkuptonte që loja duhej të ndërtohej rreth një ‘komploti’ të vetëm. Shembuj të dramaturgëve klasicistë janë Pierre Corneille, Jean Racine dhe Molière.
Mund të ju pëlqej dhe ky artikull: Çfarë është Pop Art dhe cilat janë karakteristikat e saj?
Klasicizmi në Artet e Bukura
Piktura dhe skulptura e Rilindjes doli në plan të parë me përtëritjen e formave, motiveve dhe subjekteve klasike. Në shekullin e 15-të, Leon Battista Alberti luajti një rol të rëndësishëm në teorizimin e shumë prej ideve të tij rreth pikturës. Temat e përdorura vazhduan kryesisht pa ndërprerje deri në shekullin e 17-të. Artistë si Nicolas Poussin dhe Charles Le Brun përfaqësonin klasicizmin më të rreptë. Nga mesi i shekullit të 17-të, ajo u përhap në të gjithë Evropën.
Cilët janë përfaqësuesit e Lëvizjes Artistike të Klasicizmit?
Lëvizja e klasicizmit, e cila luajti një rol udhëheqës në shfaqjen e shumë veprave të rëndësishme nga e kaluara e deri më sot, filloi në Romë dhe u përhap në Gjermani. Kjo prirje, e cila arriti në botë duke e mbështjellë Evropën në një kohë të shkurtër, ruan vendin e saj të rëndësishëm historikisht.
Përfaqësuesit e klasicizmit në teatër
Molieri: Koprraci, budallai i mirësisë, i sëmurë nga sëmundja, pengesat e papritura, kabinetet e Skapinit
Pierre Corneille: La Galerie du Palais, l’Illusion comique
Përfaqësuesit e klasicizmit në letërsi
La Bruyere: Personazhet
Michel De Montaigne: Ese
Jacques-Bénigne Bossuet: Politika nga Bibla
Jean De La Fontaine: Dhelpra dhe lejleku, shqiponja dhe bufi, bretkosa dhe miu, cikada dhe milingona, Përralla për fëmijë
Përfaqësuesit e klasicizmit në pikturë
Herbert James Draper: Peshku fluturues, Lamia, Vajtimi i Icarus, Ulyses dhe Sirenat
Nicolas Poussin: Vdekja e Germanicus, Një vallëzim në muzikën e kohës, Eliezer dhe Rebecca
Claude Lorrain: Harbour në përëndim, Peisazhi idilik: Kampanja Romake
Eugene de Blaas: Vajza me lule, E re dhe e bukur, Dy fëmijë, Zonja në ballkon, Letër dashurie
Charles Le Brun: Dedalus dhe Icarus, Apethosis i Luis XIV.
Joseph Marie Vien: Sulltan Reine, Melankolia e ëmbël,
Përfaqësuesit e Klasicizmit në Filozofi
Blaise Pascal: Mendime
Rene Descartes: Diskursi mbi Metodën, Traktat mbi Tokën ose Dritën, Pasionet e Shpirtit
Burimi: studiobinder.com
