Sutra e Diamantit, pika e takimit të kulturës, teknologjisë dhe besimeve, është edhe libri i parë i shtypur në histori dhe një kryevepër që pasqyron frymën e epokës. Pra, pse u botua kjo vepër? Le t’i hedhim një sy kësaj historie magjepsëse së bashku!
Diamanti Sutra: Origjina
Emri i kësaj vepre, botuar në Kinë në vitin 68, do të thotë përsosmëri e mençurisë. Askush nuk e di se kush është Wang Jie ose pse ai shtypi Sutrën e Diamantit. Por ne e dimë se në vitin 868 p.e.s. (ose ditën e 13-të të muajit të 4-të të vitit të 9-të të Xiantong-it në kohën e Jie), Wang Jie nisi të printonte një kopje të tekstit budist 5 metra të gjatë.
Teksti u zbulua për herë të parë në vitin 1900 nga një murg në pafundësinë e shkretëtirës Gobi në Dunhuang, Kinë. Në këtë mënyrë, ajo u përkthye nga sanskritishtja në kinezisht. Përkthimi ishte rreth një nga 40.000 dorëshkrimet e ruajtura në “Shpellën e Mijë Buddhave”. Kjo bibliotekë sekrete u vulos në vitet 1000 kur u kërcënua nga mbretëritë fqinje.
Në vitin 1907, arkeologu britaniko-bullgar Marc Aurel Stein ishte në një ekspeditë për të hartuar Rrugën e Mëndafshit kur dëgjoi për herë të parë për këtë bibliotekë sekrete. Murgu përgjegjës i shpellës i dha ryshfet kryemurgut të grupit të tij dhe mori fshehurazi mijëra dokumente, duke përfshirë edhe Sutrën e Diamantit. Projekti Ndërkombëtar Dunhuang ka filluar dixhitalizimin e këtyre dokumenteve dhe 100,000 të tjerëve të gjetur në Rrugën e Mëndafshit Lindor.
Përmbajtja
Sutra e Diamantit është relativisht e shkurtër, vetëm 6000 fjalë dhe përbëhet nga “sutra” (ose refrene, të cilat janë tekste të shenjta në Budizmin Mahayana – forma e budizmit më e përhapur në Kinë, Japoni, Kore dhe Azinë veriore). Shumica e ekspertëve besojnë se Sutra Mahayana u fol drejtpërdrejt nga Buda dhe se Sutra e Diamantit përbëhet nga dialogë midis djalit të Budës, Subhatit dhe atij.
Pra, pse “Diamanti”?
Përkthimi fjalë për fjalë i tekstit është “Diamanti që pret iluzionin”. Siç shpjegon Susan Whitfield, drejtoresha e Projektit Dunhuang, libri na ndihmon të perceptojmë botën dhe iluzionin e saj.
Mund të ju pëlqej dhe ky artikull: 10 teoritë më të çuditshme filozofike
Pse e mori Wang Jie këtë detyrë?
Sipas Whitfield, në besimin budist, kopjimi i fjalëve dhe imazheve të Budës është një mënyrë për të bërë vepra të mira dhe për të qenë të virtytshëm në kulturën e Jie. Me sa duket, murgjit normalisht do ta hapnin këtë dorëshkrim dhe do ta recitonin sutrën me zë të lartë. Whitfield thotë se nëse bëhen kopje të shumta dhe shpërndahen më shumë kopje, fjalët e Budës do të përhapen më tej dhe kështu më shumë virtyt do të përhapet në të gjithë botën. Kështu, budistët zbuluan më shpejt teknologjinë e re të printimit.
Një citim që duhet të dini nga Sutra e Diamantit
Është mjaft e vështirë për të përkthyer sutra-n fjalë për fjalë dhe për të kapur të njëjtin kuptim. Por megjithatë, ky kor u përkthye në anglisht nga Bill Porter. Ky seksion është gjithashtu ndër seksionet më të njohura të librit:
“Kështu që ju duhet ta shihni këtë botë të vdekshme
Yllin në agim, flluskat në përrua,
Vetëtimat në retë e verës
Dritën vezulluese, ëndërrimët dhe ëndrrën.”
Burimi: Britanicca
