Gjatë historisë, kjo pyetje ka pushtuar mendjet e shumë filozofëve dhe shkolla të ndryshme filozofike kanë dalë me përgjigje të ndryshme për këtë pyetje. Këto pesë përgjigje dhe qasje të ndryshme filozofike ndaj çështjes së kuptimit të jetës shfaqin diversitetin e madh të mendimit njerëzor.
1. Ekzistencializmi – Nuk ka kuptim
Çështja e kuptimit të jetës është thelbësore për ekzistencializmin, një filozofi që eksploron ekzistencën njerëzore. Filozofia ekzistencialiste pretendon se jeta nuk ka kuptim të qenësishëm. Universi është indiferent ndaj jetës dhe qëllimeve tona personale. Për ekzistencialistët, kuptimi i takon individit të krijojë. Kjo lidhet me idenë ekzistencialiste se ekzistenca i paraprin thelbit.
Kjo është ideja se nuk ka asnjë thelb të paracaktuar që përcakton se çfarë do të thotë të jesh njeri. Jeta aktuale përbën thelbin e një individi. Kuptimi nuk vjen përpara se një jetë njerëzore të vijë në ekzistencë. Ekzistenca vjen e para, pastaj kuptimi mund të pasojë. Në këtë këndvështrim, qeniet njerëzore mund të dizajnojnë jetën e tyre dhe për këtë arsye të krijojnë kuptimin e tyre.
2. Stoicizmi – Arritja e Logos
Stoicizmi është një filozofi e përqendruar rreth veprimit dhe pranimit. Sipas stoikëve, kuptimi i jetës është të jetosh në përputhje me arsyen dhe virtytin. Stoikët besonin në një koncept të quajtur logos, një parim i racionalitetit. Ata besonin se racionaliteti qeveris universin dhe se njerëzit mund të arrinin logot duke vepruar sipas virtytit. Disa virtyte, të tilla si guximi, mençuria, përmbajtja dhe drejtësia, përbëjnë shtyllën kurrizore për moralin.
Stoikët besonin se njerëzit duhet të jetonin duke vepruar në përputhje me këto virtyte. Një pjesë e të vepruarit sipas virtytit do të thotë të zgjedhim të veprojmë sipas asaj që është në kontrollin tonë. Pranimi ishte kyç në filozofinë stoike. Të jetosh një jetë të mirë sipas pikëpamjes stoike, përfshin pranimin e asaj që është jashtë kontrollit tonë.
3. Epikureanizmi – Kërkimi i kënaqësisë
Epikureanizmi ishte një filozofi e lashtë greke e mësuar nga Epikuri. Në mësimet e tij, Epikuri theksoi qëllimin e një jete të përmbajtjes në momentin e tanishëm. Ai hodhi poshtë nocionin e një jete të përtejme dhe nuk besonte në perënditë supersticioze. Epikuri besonte se nuk kishte asnjë arsye për t’u frikësuar nga vdekja siç kishin mësuar shumë fe. Epikuri ishte një njeri i shkencës dhe kishte një pikëpamje materialiste për botën. Ai besonte në një koncept të shpirtit, por e pa atë si të vdekshëm.
Sipas Epikurit, ishte natyra njerëzore të kërkonte kënaqësinë dhe të shmangte dhimbjen. Ky koncept i natyrës njerëzore ishte premisa e filozofisë së tij. Në këndvështrimin epikurian qëllimi i jetës është të kërkosh kënaqësi. Megjithatë, kjo pikëpamje ndryshon nga hedonizmi. Në vend të kënaqësive të përkohshme të trupit, Epikuri promovoi kënaqësitë e mendjes.
4. Aristoteli – Eudemonia
Ngjashëm me Epikurin, Aristoteli besonte se lumturia ishte qëllimi dhe kuptimi i jetës. Ai vuri re se njerëzit ndjekin aktivitete të ndryshme, të gjitha me synimin për të qenë të lumtur. Në librin e tij të quajtur Etika Nikomake, Aristoteli u përpoq të zbulonte “të mirën supreme për njeriun”. Kjo ishte një ide që përshkruante mënyrën më të mirë që njerëzit të jetonin jetën e tyre dhe t’i jepnin kuptim jetës së tyre. Koncepti i kuptimit, sipas Aristotelit, kuptohej më së miri duke parë një qëllim të një gjëje.
Për shembull, qëllimi i një luge mund të jetë të hahet supa. Aristoteli vërejti se qëllimet zakonisht janë në varësi të qëllimeve të tjera. Për shembull, nëse dikush ka një qëllim për të mësuar një instrument muzikor, një qëllim vartës mund të jetë të mësojë të luajë një këngë specifike dhe një qëllim vartës mund të jetë të luajë në një grup, me një qëllim vartës për të kaluar kohën duke bërë diçka. Ky model mund të vazhdojë me qëllime të mëtejshme vartëse.
5. Absurdizëm
Absurdizmi vë në dukje një problem në kërkimin e kuptimit. Ndërsa njerëzit kanë një tendencë për të kërkuar kuptimin, është e pamundur nga ana njerëzore të gjesh ndonjë kuptim objektiv. Kjo ide është ajo që filozofët e quajnë “absurd”. Ndërsa tradicionalisht ekzistojnë dy përgjigje për kërkimin e kuptimit, ose jeta është e pakuptimtë, ose kuptimi i jetës përcaktohet nga një fuqi më e lartë si Zoti.
Absurdizmi thotë se përpjekjet e njerëzve për të gjetur kuptimin do të dështojë përsëri sepse ka shumë të panjohura. Në fund absurdizmi thotë se bota rreth nesh nuk mund të kuptohet plotësisht nga arsyet. Sipas absurdizmit, absurdi shkakton disharmoninë e brendshme brenda njerëzve. Në vend që të përfundojnë këtu ose ti japin kuptim situatës, filozofët kanë parë mënyrën më të mirë që njerëzit ti përgjigjen absurdit. Sipas Albert Camus, mënyra më e mirë për t’iu përgjigjur absurdit është pranimi. Duke pranuar absurdin, njerëzit mund të zgjedhin të jetojnë pavarësisht nga kjo. Kjo është një zgjidhje që Camus tha se na çon në liri.
Pra, cila përgjigje është e saktë?
Më sipër janë vetëm pesë qasje ndaj çështjes së kuptimit të jetës. Ka shumë përgjigje të tjera të papërmendura këtu. Kur bëhet fjalë për pyetjen e kuptimit të jetës, nuk ka përgjigje të drejtë apo të gabuar. Leximi mbi këtë temë i jep një shans gjithsecilit që të reflektojë mbi jetën e tij. Ky reflektim tregon bukurinë e filozofisë. Ndërsa njerëzit mund të mos kenë kurrë një përgjigje objektive për kuptimin e jetës, përmes filozofisë, ne mund të diskutojmë çështjet ekzistenciale të jetës. Leximi dhe reflektimi mbi filozofitë e ndryshme na lejon të kuptojmë më shumë jetën dhe veten tonë.
Burimi: worldatlas.com
